ზუგდიდი
მდებარეობს საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, სამეგრელო და ზემო სვანეთის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, დაახლოებით 75 ათასი მოსახლეობით და 17 კვ. კმ საერთო ფართობით. მანძილი ზღვამდე 30 კმ, დედაქალაქ თბილისამდე ~335 კმ. სიმაღლე ზღვის დონიდან - დაახლოებით 110 მეტრი.
ზუგდიდის ინფრასტრუქტურა და ისტორია
ქალაქის ცენტრი არის დაახლოებით 500 მეტრის სიგრძის ბულვარი, რომელიც აკავშირებს ორ მოედანს. სამხრეთ მოედანი შადრევნით, პირობითად შეიძლება ცენტრად ჩაითვალოს, იქვე მდებარეობს სამეგრელოს ადმინისტრაცია, ბანკების უდიდესი ნაწილი, მაღაზიები, აფთიაქები, სალონები და რამდენიმე კარგი რესტორანი, სასტუმროების უმეტესობაც ბულვარის მიდამოში მდებარეობს. ზუგდიდის ბულვარის მოპირდაპირე მხარეს ახალი მოედანია შადრევნებით და როლერ-პარკით, იქვე მდებარეობს ცოტა ხნის წინ აშენებული სალედო სასახლე და იუსტიციის სამინისტროს შენობა. ახლოს არის ზუგდიდის ცნობილი ღირსშესანიშნაობა - დადიანის სასახლე და ბოტანიკური ბაღი. ყველაფერი ფეხით მისაწვდომია და ქალაქის ყველა ძირითადი ღირსშესანიშნაობის დასათვალიერებლად ერთი დღე სავსებით საკმარისია.
ზუგდიდი თარგმნით ნიშნავს "დიდ ბორცვს". XIX საუკუნის ბოლოსაც კი აქ დაახლოებით 1000 ადამიანი ცხოვრობდა - დადიანების საკნიაზო რეზიდენციის გარშემო. ქალაქის სტატუსი მიღებული იქნა 1918 წელს, ამიტომ თანამედროვე ზუგდიდი თითქმის 99%-ით ახალი ნაგებობაა. ქალაქი აქტიურად ვითარდებოდა საბჭოთა პერიოდში და რეგიონის აგრარული და ინდუსტრიული ცენტრი იყო, მაგრამ ქართულ-აფხაზურმა კონფლიქტმა და ახალი ისტორიის შემდგომმა არეულმა დროებმა არანაირი წარმოება არ დატოვა, თუნდაც ჩაის პლანტაციები დაიშალა გაჭირვების გრძელი წლების მანძილზე.
ახლა რეგიონი აღდგება, მაგრამ გეოპოლიტიკური ვითარების გამო გარკვეულ იზოლაციაში აღმოჩნდა, რადგან ჩრდილოეთით აფხაზეთთან ესაზღვრება და სატრანსპორტო საკომუნიკაციო პრაქტიკულად არ არის.
სხვათა შორის, საქართველოს ტერიტორიაზე შესვლა აფხაზეთიდან და სამხრეთ ოსეთიდან აკრძალულია, თუ იქ რუსეთიდან მოხვდით!
როგორ მივიდეთ ზუგდიდში?
რადგან ეს საკმაოდ დიდი ქალაქია, ჩასვლა პრობლემა არ არის, როგორც მატარებლით, ისე მარშრუტკით. ზუგდიდის რკინიგზის ვაგზლიდან თბილისის მიმართულებით მატარებლები დღეში ორჯერ დადის. მარშრუტკების უმეტესობა თბილისზე, ბათუმზე, ქუთაისზე, მესტიაზე იქვე მდებარეობს. ასევე სამარშრუტო ავტობუსები სვანეთში და მესტიაში მიმავალი ცენტრალური ბაზრის უკან მდებარე გაჩერებიდან გადის.
ზუგდიდის ტურისტების ძირითადი ნაწილი ტრანზიტულია, რომლებიც მიემართებიან ან ზღვაზე ბათუმში, ანაკლიაში, ან სვანეთის მთებში
ზუგდიდის ღირსშესანიშნაობები
დადიანის სასახლე
ცენტრალურ ბულვარზე გავლით, მოხვდებით როლერ-პარკთან და სალედო სასახლესთან. მათ უკან დადიანების რეზიდენციაა. XVII საუკუნით დათარიღებული სასახლე-პარკის კომპლექსი საკმაოდ მოწესრიგებულია. თავად სასახლეში მდებარეობს მუზეუმი, რომლის მონახულებაც შესაძლებელია დღის საათებში (ბილეთები იყიდება შესასვლელთან). ატმოსფერო და ყოფა შენარჩუნებულია და ნათელ წარმოდგენას იძლევა, როგორ ცხოვრობდა საკნიაზო ოჯახი. იქ შეგიძლიათ ნახოთ ნაპოლეონ ბონაპარტის სამი სიკვდილის ნიღბიდან ერთ-ერთი და ძველი ხანის მრავალი სხვა საინტერესო საგანი. მუზეუმში შესვლა ფასიანია და ღირს 2 ლარი.
ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღი
ან სასახლის პარკი - ადგილობრივი ახალგაზრდობის ერთ-ერთი საყვარელი ადგილია. ბაღი შექმნილ იქნა მეგრელიის დედოფლის - დადიანის მიერ XIX საუკუნის შუა წლებში, რომელმაც ამისთვის ცნობილი ევროპელი მებაღეები მოიწვია. ბაღში იზრდება უამრავი იშვიათი მცენარე და ხე. ფოტოსესიების ყველაზე პოპულარული ადგილი.
ზუგდიდის შემოგარენი
თავად ქალაქის ირგვლივ არის ადგილები, რომელთა მონახულებაც შესაძლებელია:
- რუხის ციხე
- ღვთისმშობლის მიძინების საკათედრო ტაძარი
- ჩაქვინჯის ციხე
- ენგურის ჰესი (ნაგებობა მოიცავს 271,5 მეტრის სიგრძის კაშხალს),
- ინწირის კანიონი მღვიმით, სადაც არის სტალაგმიტები, სტალაქტიტები, ჰელიქტიტები და 26-მეტრიანი ჩანჩქერი,
- თეთრი ციხე, I-III საუკუნეებით დათარიღებული, სკურის კურორტის ახლოს
შესაძლოა, ტურისტული თვალსაზრისით ეს საქართველოს ყველაზე გამორჩეული ქალაქი არ არის, მაგრამ საინტერესოდ ორი დღის გატარება მოახერხებთ. ზუგდიდში არის სასტუმროები, ჰოსტელები და სასტუმრო სახლები იმ შემთხვევაში, თუ იქ დაგვიანდებათ, რამდენიმე კარგი რესტორანი და კაფე, რომლებიც გვიან საათებამდე მუშაობენ. მეგრელეთი ცნობილია თავისი კულინარიითა და კერძებით. მეგრელების ყველაზე ცნობილი კერძებია - კუპატი, კუჭმაჭი, საცივი, მეგრული ხაჭაპური ან კიდევ უკეთესი - ხაჭაპური მეფურად. თუ ამ მხარეში აღმოჩნდით, აუცილებლად უნდა დააგემოვნოთ მეგრული კერძები!
მეგრელები
ქართული ხალხის შემადგენლობაში უდიდესი ეთნიკური ჯგუფი, რომელიც ცხოვრობს ამ ტერიტორიაზე, ანუ სამეგრელოში. მეგრელების წარმოშობა დღემდე განუსაზღვრელია ან "დაკარგულია" ისტორიულ ფენებში. განეკუთვნებიან აღმოსავლეთ-ხმელთაღმოსავლური ტიპის ევროპეოიდულ რასას და მკვეთრად გამოირჩევიან ქართველებისა და აფხაზების ფონზე. აქვთ საკუთარი ენა - მეგრული, რომელიც მსგავსია ძირითად ქართულთან, მაგრამ განსხვავებები არ იძლევა ერთმანეთის გაგების საშუალებას. ლაზურ ენასთან ერთად ლინგვისტების მიერ გამოყოფილია ქართველური ენების ოჯახის ზანურ ჯგუფში. წერილობა არ აქვს, მაგრამ ენა თაობიდან თაობას გადაეცემა, ხოლო მეგრელების საერთო რაოდენობა საქართველოში დაახლოებით 700 000-ია, საერთო ჯამში მსოფლიოში ითვლება 1 მილიონზე მეტი, რაც კავკასიური მასშტაბებით საგრძნობლად ბევრია. მეგრელები გამოირჩევიან, როგორც ნიჭიერი და მეწარმე ადამიანები, გამოირჩევიან სტუმართმოყვარეობით.